Asgari Geçim İndirimi (AGİ) Hesaplama

Asgari Geçim İndirimi (AGİ), devletin çalışanların asgari geçim düzeyini korumak amacıyla, elde ettikleri gelirin bir kısmını gelir vergisinden muaf tutması işlemidir. Çalışanın medeni durumu ve çocuk sayısına göre belirlenen bu tutar, aslında işveren tarafından ödenen bir ek gelir değil; devletin almaktan vazgeçtiği verginin çalışanın net maaşına yansıtılmış halidir.

AGİ, o yılın başındaki brüt asgari ücretin yıllık toplamı üzerinden belirli yüzdelik dilimlerle hesaplanırdı. Oranlar şu şekildeydi: Çalışanın kendisi için %50, çalışmayan eş için %10, 1. ve 2. çocukların her biri için %7.5, 3. çocuk için %10 ve sonraki her çocuk için %5. Çıkan toplam oranın asgari ücretle çarpılıp %15 gelir vergisi oranının alınmasıyla yıllık AGİ bulunurdu.

AGİ sisteminde çalışanın bakmakla yükümlü olduğu çocuk sayısı arttıkça, vergiden düşülen tutar ve dolayısıyla net maaşa yansıyan rakam artardı. Ancak toplam indirim oranı, brüt asgari ücretin %85'ini geçemezdi. Bu oran tavanı nedeniyle, eşi çalışanlarda 5 çocuk, eşi çalışmayanlarda ise 3 çocuktan sonrası AGİ miktarını değiştirmezdi.

Evet, AGİ uygulamasında eşin çalışma durumu kritik bir etkendi. Eğer çalışanın eşi sigortalı bir işte çalışıyorsa veya emekli maaşı alıyorsa, hesaplamaya eş için ayrılan %10'luk pay dahil edilmezdi. Eşin çalışmadığı durumlarda ise bu %10'luk oran hesaplamaya eklenir ve çalışanın net maaşı yükselirdi.

Evet, AGİ uygulaması 1 Ocak 2022 tarihi itibarıyla tamamen kaldırılmıştır. Bu tarihten itibaren tüm çalışanların maaşlarının 'asgari ücrete kadar olan kısmı' gelir vergisi ve damga vergisinden istisna tutulmuştur. Bu nedenle 2026 yılında da maaş bordrolarında 'AGİ' kalemi bulunmamaktadır; bunun yerine tüm çalışanlar asgari ücrete endeksli vergi muafiyetinden doğrudan faydalanmaktadır.

Günümüzde AGİ yerine 'Asgari Ücret Vergi İstisnası' uygulanmaktadır. Bu yeni sistemde, çalışanın medeni durumu veya çocuk sayısına bakılmaksızın, kazancının asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden tamamen muaf tutulur. Güncel kesintilerinizi görmek için Brüt-Net Maaş Hesaplama aracımızı hemen kullanabilirsiniz.

Bekar ve çocuksuz çalışanlar için AGİ hesaplamasında sadece çalışanın kendisi için belirlenen %50'lik temel oran kullanılırdı. Bu nedenle sistemin uygulandığı dönemlerde en düşük AGİ tutarı, bekar ve çocuksuz çalışanların maaş bordrolarına yansıtılırdı.

Hayır, emekliler AGİ uygulamasından faydalanamazdı. AGİ'nin temel mantığı, çalışanın ödediği gelir vergisinin bir kısmının iade edilmesidir. Emekli maaşlarından halihazırda gelir vergisi kesintisi yapılmadığı için, emeklilerin AGİ alması söz konusu değildi.

AGİ, devletin çalışana verilmek üzere işverenin vergi borcundan mahsup ettiği (düştüğü) bir tutardı. İşverenin bu tutarı çalışana ödememesi veya eksik ödemesi yasal bir suç teşkil ederdi. Bu durum, 'ücretin eksik ödenmesi' kapsamında değerlendirilir ve çalışana iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme (kıdem tazminatı talep etme) hakkı verirdi.

AGİ, çalışanın brüt maaşından yasal kesintiler yapıldıktan sonra ortaya çıkan tutara (net maaşa) eklenerek ödenirdi. Başka bir deyişle, AGİ doğrudan çalışanın eline geçen 'net tutarı' artıran bir unsurdu.