Amortisman Hesaplama

Amortisman, bir işletmenin faaliyetlerinde bir yıldan uzun süre kullanmayı planladığı ve zamanla yıpranmaya, aşınmaya maruz kalan duran varlıkların (demirbaş, taşıt, makine vb.) maliyetinin, faydalı ömürlerine bölünerek yıllara yayılan bir gider olarak kaydedilmesidir. Bu işlem, varlığın maliyetini tek seferde değil, kullanıldığı yıllar boyunca kademeli olarak giderleştirerek vergi matrahını dengeler.

Faydalı ömür, iktisadi kıymetin işletmeye fayda sağlayacağı öngörülen süredir ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından yayımlanan güncel amortisman listelerine göre belirlenir. Örneğin; bilgisayarlar ve sunucular için genellikle 4 yıl, ofis mobilyaları ve binek otomobiller için 5 yıl olarak uygulanır. Amortisman oranı ise '1 / Faydalı Ömür' formülüyle hesaplanır.

Normal amortisman yönteminde, varlığın maliyeti faydalı ömrüne eşit olarak bölünür ve her yıl sabit bir tutar gider yazılır. Hızlandırılmış (Azalan Bakiyeler) amortisman yönteminde ise ilk yıllarda daha yüksek, ilerleyen yıllarda daha düşük amortisman ayrılır. Vergi yükünü ilk yıllarda hafifletmek ve yatırımlarını hızlıca giderleştirmek isteyen işletmeler genellikle hızlandırılmış yöntemi tercih eder.

Kıst amortisman, işletmeye alınan binek otomobiller için uygulanan zorunlu bir hesaplama yöntemidir. Aracın satın alındığı yıl için tam yıllık değil, alındığı aydan yıl sonuna kadar olan ay sayısı kadar (kıst) amortisman ayrılır. İlk yıl ayrılamayan eksik tutar, aracın faydalı ömrünün son yılındaki amortisman tutarına eklenerek tamamen itfa edilir.

Vergi Usul Kanunu'na (VUK) göre, belirli bir tutarın altında kalan demirbaş, alet ve edevat alımları amortisman listelerine dahil edilmeden doğrudan o yılın gideri olarak kaydedilebilir. Bu sınır her yıl Yeniden Değerleme Oranı ile güncellenir. Amortisman hesaplama aracımız, güncel mali yılın yasal sınırlarını otomatik olarak dikkate alarak size en doğru sonucu sunar.

İkinci el alınan sabit kıymetler için de sıfır ürünlerde olduğu gibi GİB tarafından belirlenen faydalı ömür listesi geçerlidir. Varlığın önceki sahibi tarafından ne kadar süre kullanıldığına bakılmaksızın, iktisadi kıymeti yeni satın alan işletme, listelenen faydalı ömür süresi boyunca amortisman ayırmaya sıfırdan başlar.

Amortisman, işletmeler için yasal olarak kabul edilen bir gider kalemidir. Ayrılan yıllık amortisman tutarı, şirketinizin o yılki ticari karından (vergi matrahından) düşülür. Böylece, kasadan o yıl toplu bir nakit çıkışı olmasa bile, geçmişte alınan demirbaşın yıpranma payı gider gösterilerek ödenecek Kurumlar veya Gelir Vergisi yasal ve avantajlı bir şekilde azaltılmış olur.

Faydalı ömrünü tamamlayan ve değeri bilançoda tamamen sıfırlanan (itfa olan) demirbaşlar, işletmede kullanılmaya devam edilebilir. Ancak bu varlıklar için artık amortisman gideri yazılamaz. Eğer bu demirbaş hurdaya ayrılır veya satılırsa, elde edilen gelir ile bilançodaki net defter değeri (genellikle sıfır veya iz bedeli) arasındaki fark kar/zarar olarak muhasebeleştirilir.

Evet, işletmenin kullanımı için satın alınan veya özel olarak geliştirilen yazılımlar, lisans hakları, patentler ve web sitesi kurulum maliyetleri 'Gayrimaddi Haklar' kapsamında değerlendirilir ve genellikle 3 ila 5 yıl arasında değişen faydalı ömürleri üzerinden amortismana tabi tutularak giderleştirilir.

Amortisman hesaplama aracımıza; satın aldığınız varlığın tutarını (KDV hariç), alım tarihini ve GİB listesine göre faydalı ömrünü girmeniz yeterlidir. Aracımız, seçtiğiniz yönteme (Normal veya Hızlandırılmış) ve binek araç durumuna (Kıst Amortisman) göre yıllara sari itfa (giderleşme) tablonuzu saniyeler içinde oluşturur.